วันที่พิมพ์ : สิงหาคม 2553

Scan this QR Code

with your smartphone to save URL.

 ทุนนิยมมีชีวิต ธุรกิจมีหัวใจ

 

คำนำผู้เขียน ตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน ระบบทุนนิยมได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าเป็นระบบเศรษฐกิจที่ “เลวน้อยที่สุด” และมีประสิทธิภาพที่สุดแล้วในบรรดาระบบทั้งหมดที่ใช้การได้จริงนอกตำรา

นั่นเพราะทุนนิยมตอบสนองความต้องการธรรมชาติของมนุษย์ที่จะมีเสรีภาพทางเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของเสรีภาพในการกำหนดชะตาชีวิตของตัวเอง พลังของทุนนิยมมาจาก “มือที่มองไม่เห็น” ที่ทำให้ลักษณะ “ระบบอุบัติเอง” ของตลาดเสรี หรือที่คนโบราณเรียกว่าภาวะ “ใครใคร่ค้าค้า ใครใคร่ขายขาย” ช่วยกระตุ้นพลังแห่งความคิดริเริ่ม การลองผิดลองถูก ลงทุนเสี่ยงเพื่อหวังผลกำไร สร้างสรรค์สินค้าและบริการที่อำนวยความสะดวกสบายและปรับปรุงคุณภาพชีวิตของผู้คนอย่างต่อเนื่อง

โดยปราศจากพหูสูตรที่คอยชักใยอยู่เบื้องหลัง

ทุนนิยมประสบความสำเร็จอย่างสูงเสียจนคนจำนวนมากมองไม่เห็นความสำเร็จของมัน เพราะความสำเร็จเหล่านั้นได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ตั้งแต่สินค้าคุณภาพดีราคาถูกนานัปการ ไปจนถึงบริการทางการเงินที่สะดวกสบายเพียงเม้าส์คลิ้ก

ทว่านับตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา ทุนนิยมกำลังตกเป็นเหยื่อของความสำเร็จของตัวเอง ประสิทธิภาพในการผลิตและมหกรรมบริโภคที่สิ้นเปลืองกำลังก่อให้เกิดแรงตึงเครียดต่อทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศที่มนุษย์พึ่งพาอย่างไม่เคยปรากฎมาก่อน นอกจากนี้ ตลาดเสรีในตัวมันเองก็ไม่เคยมีกลไกใดๆ ที่จะรับประกันว่าจะกระจายประโยชน์อย่างทั่วถึง หรือแม้แต่เป็นธรรม ตลาดเสรีอันเป็นหัวใจของทุนนิยมจะทำงานไปในทิศทางเดียวกันกับ “คุณค่า” ที่คนในสังคมให้ ก็ต่อเมื่อ “ราคา” ในตลาดสามารถสะท้อน “ต้นทุนที่แท้จริง” ในการผลิตสินค้าและบริการ รวมทั้งทุนธรรมชาติ และรัฐบาลซึ่งเป็นตัวแทนของประชาชนทั้งประเทศก็จะต้องสามารถออกแบบและบังคับใช้ระบบการกำกับดูแลที่ส่งเสริมการแข่งขันอย่างเป็นธรรม และคุ้มครองสิทธิของผู้มีส่วนได้เสียฝ่ายต่างๆ ที่ธุรกิจส่งผลกระทบเป็นอาจิณ

ในตัวมันเอง ไม่มีอะไรในระบบทุนนิยมที่รับประกันว่ามันจะหนุนเสริมหรือสร้างคุณค่าที่เราเชิดชูในฐานะมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นอากาศที่บริสุทธิ์ สุขภาพจิตที่ดี บริการสาธารณะคุณภาพพอใช้ได้ การดูแลผู้ยากไร้ในสังคม และเวลาว่างที่จะได้อยู่กับคนรัก

ในโลกแห่งความจริง กระบวนทัศน์ “ทำกำไรสูงสุด” ของทุนนิยมกำลังนำพาระบบเศรษฐกิจให้เดินห่างจากคุณค่าของมนุษย์มากขึ้น และในหลายกรณีก็กำลังบั่นทอนมันลงอย่างรวดเร็ว มือที่มองไม่เห็นกำลังทำงาน แต่คนจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ กำลังตั้งคำถามว่า มันกำลังทำงานให้ใคร และเพื่ออะไรกัน? เป็นไปได้หรือไม่ที่เราจะออกแบบและปรับปรุงระบบเศรษฐกิจให้มันมีหัวใจ เฉกเช่นพลเมืองผู้มีจิตสาธารณะ? การมีหัวใจนั้นสร้างโอกาสทางธุรกิจด้วยหรือไม่?

ผู้เขียนขอเชิญให้ทุกท่านมาสำรวจคำตอบร่วมกันในหนังสือเล่มนี้

ท้ายนี้ ผู้เขียนขอขอบคุณ คุณเสถียร จันทิมาธร อดีตบรรณาธิการบริหาร มติชนสุดสัปดาห์ ผู้เปิดพื้นที่ให้กับคอลัมน์ “ทุนนิยมที่มีหัวใจ” ในหน้าวารสาร ตลอดจนกองบรรณาธิการและผู้อ่านทุกท่านที่อดทนอดกลั้นกับนักเขียนที่ขาดความสม่ำเสมอ คุณโมน สวัสดิ์ศรี และสำนักพิมพ์มติชน ผู้กรุณารวบรวมและเรียบเรียงตอนที่ 1-30 ของคอลัมน์นี้ออกมาเป็นหนังสือที่อยู่ในมือท่าน และปกป้อง จันวิทย์ ผู้ตั้งชื่อ “ทุนนิยมที่มีหัวใจ” ให้กับผู้เขียน หากเนื้อหายังมีที่ผิดประการใด ย่อมเป็นความผิดของผู้เขียนเพียงลำพัง ต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้

สฤณี อาชวานันทกุล

Related content

Error | FRINGER คนชายขอบ

Error

The website encountered an unexpected error. Please try again later.